Leczenie kanałowe: kiedy jest potrzebne, jak przebiega i czy boli

Kiedy ząb wymaga leczenia kanałowego?

Ból zęba nie zawsze oznacza konieczność leczenia kanałowego. Krótki ból na zimne po wypełnieniu czy przy odsłoniętej szyjce to nadwrażliwość. Zapalenie miazgi ma inną charakterystykę.

1. Ból wywołany, ustępujący od razu po bodźcu (zimne, słodkie): odwracalne zapalenie miazgi lub próchnica. Zwykle wystarczy wypełnienie.
2. Ból utrzymujący się minutami po bodźcu, nasilany przez ciepło: nieodwracalne zapalenie miazgi. Wskazanie do leczenia kanałowego.
3. Ból samoistny, pulsujący, budzący w nocy, promieniujący do ucha lub skroni: zaawansowane zapalenie miazgi. Leczenie kanałowe jak najszybciej.
4. Ból przy nagryzaniu, uczucie „wysokiego” zęba: zapalenie tkanek wokół wierzchołka korzenia, miazga zwykle już martwa.
5. Obrzęk dziąsła, przetoka z ropą, przebarwiony ciemny ząb: martwica miazgi z zakażeniem kości. Leczenie kanałowe plus czasem antybiotyk.
6. Brak objawów, zmiana na RTG: przewlekłe zapalenie okołowierzchołkowe wykryte przypadkiem. Też wymaga leczenia.

Czytaj też: Endodoncja w ARTDENT, RTG zębów: rodzaje zdjęć

Co dzieje się wewnątrz zęba przy zapaleniu miazgi i zgorzeli?

Miazga to tkanka łączna z naczyniami i nerwami zamknięta w sztywnej komorze zęba. Gdy bakterie z próchnicy docierają do miazgi, rozwija się zapalenie, a obrzęk w zamkniętej przestrzeni uciska nerwy, stąd tak silny ból. Miazga nie ma dokąd „spuchnąć”, więc zapalenie kończy się jej obumarciem.

Martwa miazga rozkłada się (zgorzel), a produkty rozkładu i bakterie wydostają się przez wierzchołek korzenia do kości. Tam powstaje ropień, ziarniniak lub torbiel. Ból często wtedy ustaje, co pacjenci mylnie odbierają jako wyleczenie. Zakażenie trwa i niszczy kość, a bakterie mogą rozsiewać się z krwią.

Jak przebiega leczenie kanałowe, wizyta po wizycie?

1. Diagnostyka: zdjęcie RTG zęba, testy żywotności miazgi (zimno, opukiwanie). Przy skomplikowanej anatomii tomografia CBCT.
2. Znieczulenie miejscowe. Przy silnym zapaleniu miazga bywa trudniejsza do znieczulenia, lekarz stosuje wtedy znieczulenie dodatkowe.
3. Koferdam: gumowa osłona izolująca ząb od śliny. Chroni kanały przed bakteriami, a pacjenta przed połknięciem narzędzi i płynów.
4. Otwarcie komory i odnalezienie kanałów. Ząb ma od 1 do 4, czasem więcej kanałów. Tu najbardziej pomaga mikroskop.
5. Opracowanie kanałów narzędziami maszynowymi na całej długości, mierzonej endometrem i kontrolowanej na RTG.
6. Dezynfekcja płukaniem podchlorynem sodu i innymi roztworami, aktywowanymi ultradźwiękami. Przy zgorzeli lekarz zostawia w kanałach lek na 1–2 tygodnie.
7. Wypełnienie kanałów gutaperką z uszczelniaczem, szczelnie do wierzchołka. Kontrolne RTG.
8. Odbudowa zęba: wypełnienie, a w zębach bocznych zwykle wkład i korona, bo ząb bez miazgy jest kruchy.

Czytaj też: Korony i mosty: odbudowa zęba po leczeniu kanałowym

Czy leczenie kanałowe boli? Ból w trakcie i po zabiegu

W trakcie zabiegu, po skutecznym znieczuleniu, pacjent odczuwa nacisk i wibracje, nie ból. Przekonanie, że „kanałowe boli”, pochodzi z czasów, gdy znieczulenie stosowano rzadko, a leczenie polegało na zatruwaniu miazgi arszenikiem.

Po zabiegu ząb może boleć przy nagryzaniu przez 2–5 dni, bo tkanki wokół wierzchołka reagują na opracowanie kanałów. Pomaga zwykły lek przeciwbólowy i oszczędzanie zęba. Ból narastający po kilku dniach, obrzęk lub gorączka wymagają kontroli.

Czytaj też: Leczenie pod mikroskopem: niedrożne kanały, ból po leczeniu, Znieczulenie i sedacja

Czy leczenie kanałowe w ciąży jest bezpieczne?

Zapalenie miazgi w ciąży leczy się, nie odkłada. Nieleczone zakażenie i ból są dla ciąży większym obciążeniem niż zabieg. Najbezpieczniejszy okres to drugi trymestr, ale w nagłych przypadkach leczymy w każdym. Stosuje się znieczulenie bez adrenaliny lub z jej niską dawką, zdjęcia RTG cyfrowe z osłoną, a pozycja na fotelu jest dostosowana do zaawansowania ciąży. Leków przeciwbólowych i antybiotyków dobiera się z listy bezpiecznych w ciąży, w porozumieniu z lekarzem prowadzącym.

Czytaj też: RTG zębów w ciąży i u dzieci

Dlaczego martwy ząb szkodzi całemu organizmowi?

Zakażony ząb to przewlekłe ognisko bakterii, z którego drobnoustroje i ich toksyny przedostają się do krwi. Choroba odogniskowa to koncepcja, według której takie ogniska mogą zaostrzać choroby w odległych narządach: stawów, serca, nerek, oczu. Dlatego przed operacjami, wszczepieniem protez stawowych, zabiegami kardiochirurgicznymi i leczeniem onkologicznym wymaga się sanacji jamy ustnej, czyli wyleczenia lub usunięcia wszystkich zębów z ogniskami.

Zdjęcie panoramiczne raz na 2–3 lata pozwala wykryć bezobjawowe zmiany przy wierzchołkach, zanim staną się problemem.

Ile kosztuje leczenie kanałowe i od czego zależy cena?

Koszt zależy od liczby kanałów (siekacz ma zwykle jeden, trzonowiec trzy lub cztery), od tego, czy to leczenie pierwotne, czy powtórne, i czy konieczne jest użycie mikroskopu. Do tego dochodzi odbudowa zęba, wypełnienie lub wkład i korona. Leczenie kanałowe w ramach NFZ obejmuje ograniczony zakres (u dorosłych zęby przednie i przedtrzonowe, bez mikroskopu). Wycenę podajemy po zdjęciu RTG i badaniu.

Czytaj też: Ból zęba po leczeniu kanałowym