Aparat ortodontyczny dla dzieci: kiedy, jaki i ile kosztuje

Kiedy dziecko powinno trafić do ortodonty? Sygnały, których nie warto lekceważyć

Rodzice najczęściej pytają, czy z krzywymi zębami u dziecka trzeba czekać na wymianę uzębienia. Nie trzeba. Ortodonta ocenia nie tylko ustawienie zębów, ale też wzrost szczęki i żuchwy, a na wzrost można wpływać tylko w dzieciństwie. Do konsultacji powinny skłonić przede wszystkim te objawy:

1. Zęby stałe wyrzynają się krzywo lub stłoczone, brakuje im miejsca w łuku.
2. Przednie zęby górne wystają wyraźnie przed dolne albo dolne zachodzą na górne (tyłozgryz, przodozgryz).
3. Zgryz otwarty: przy zamkniętych zębach między górnymi a dolnymi siekaczami zostaje szpara.
4. Zgryz krzyżowy: część zębów górnych chowa się za dolnymi, często widać przesunięcie żuchwy w bok.
5. Dziecko oddycha ustami, chrapie, ma stale rozchylone wargi. To sprzyja zwężeniu szczęki.
6. Nawyki: ssanie kciuka lub smoczka po 3. roku życia, wypychanie języka między zęby, obgryzanie paznokci.
7. Mleczaki wypadły za wcześnie (przez próchnicę lub uraz) albo trzymają się za długo, a stałe wyrzynają się obok.
8. Bóle głowy, trzaskanie w stawie skroniowo-żuchwowym, ścieranie zębów.

Czytaj też: Ortodoncja w ARTDENT, Aparat stały czy ruchomy

Jak wygląda pierwsza wizyta dziecka u ortodonty?

Pierwsza wizyta to badanie, nie zakładanie aparatu. Ortodonta ogląda zęby, zgryz, sprawdza, jak dziecko połyka i oddycha, ocenia symetrię twarzy. Żeby zaplanować leczenie, potrzebuje dokumentacji:

• Zdjęcie pantomograficzne (panoramiczne): pokazuje wszystkie zęby, także te jeszcze w kości, i pozwala sprawdzić, czy żadnego nie brakuje.
• Zdjęcie cefalometryczne (boczne czaszki): na nim ortodonta mierzy kąty między szczęką, żuchwą i podstawą czaszki, czyli ocenia, czy wada dotyczy zębów, czy kości.
• Modele lub skan zębów: wycisk albo skan wewnątrzustny, na którym planuje się ruchy zębów.
• Zdjęcia fotograficzne twarzy i uśmiechu do porównania efektów przed i po.

Czytaj też: Jak wygląda RTG zębów u dziecka i czy jest bezpieczne

Jakie są rodzaje aparatów dla dzieci: ruchomy, stały czy czynnościowy?

Wybór aparatu zależy od trzech rzeczy: wieku dziecka (a dokładniej od etapu wymiany zębów), rodzaju wady i tego, czy dziecko jest w stanie współpracować. Poniżej porównanie najczęściej stosowanych rozwiązań.

Jak nosić aparat ruchomy, żeby dał efekt?

Najczęstsza przyczyna niepowodzenia leczenia aparatem ruchomym to za krótki czas noszenia. Aparat, który leży w pudełku, nie leczy. Kilka zasad, które przekazujemy rodzicom na pierwszej wizycie:

1. Aparat nosi się tyle godzin, ile zalecił ortodonta. Najczęściej to cała noc i kilka godzin po południu. Skrócenie o połowę wydłuża leczenie więcej niż dwukrotnie.
2. Przez pierwsze dni dziecko sepleni i ma nadmiar śliny. To mija w tydzień, jeśli aparat jest noszony regularnie.
3. Śrubę przekręca rodzic według harmonogramu od lekarza (zwykle raz lub dwa razy w tygodniu, o ćwierć obrotu). Nigdy szybciej, żeby „przyspieszyć”.
4. Aparat zdejmuje się do jedzenia i mycia zębów. Myje się go szczoteczką i wodą, nie gorącą wodą, bo tworzywo się odkształca.
5. Poza ustami aparat leży w pudełku. Zawinięty w chusteczkę ląduje w koszu, a złamany w kieszeni to najczęstsze powody dorabiania nowego.
6. Na każdą kontrolę dziecko przychodzi z aparatem w ustach, żeby lekarz mógł ocenić dopasowanie.

Kiedy nastolatek dostaje aparat stały i czego się spodziewać?

Aparat stały zakłada się, gdy wyrznęły się już wszystkie zęby stałe poza ósemkami, zwykle między 11. a 14. rokiem życia. Zamki przykleja się do zębów, a łuk drutowy wymienia co kilka tygodni na coraz mocniejszy. Pierwsze dni po założeniu i po każdej wymianie łuku zęby są tkliwe przy gryzieniu. Pomaga miękka dieta i, w razie potrzeby, zwykły lek przeciwbólowy.

Największe wyzwanie to higiena. Wokół zamków zbiera się płytka, która w kilka miesięcy potrafi zostawić na zębach białe plamy odwapnień, a potem próchnicę. Dlatego przed założeniem aparatu leczymy wszystkie ubytki i wykonujemy higienizację, a w trakcie leczenia dziecko przychodzi na kontrole higieny.

Czytaj też: Życie z aparatem: higiena, wosk, wyciągi, powikłania, Lakowanie i profilaktyka u dzieci

Jak często są wizyty kontrolne z aparatem i po co?

Leczenie ortodontyczne to seria wizyt, a nie jednorazowe założenie aparatu. Przy aparacie ruchomym kontrole odbywają się co 6–8 tygodni: lekarz sprawdza dopasowanie, aktywuje sprężyny, ustala dalsze przekręcanie śruby. Przy aparacie stałym co 4–6 tygodni wymienia się łuki i ligatury. Wizyta kontrolna trwa zwykle 15–30 minut.

Opuszczone kontrole to najczęstszy powód, dla którego leczenie zaplanowane na dwa lata trwa cztery. Nieaktywowany aparat przestaje działać, a aparat stały bez wymiany łuku po prostu stoi na zębach.

Jakie są najczęstsze wady zgryzu u dzieci i jak je rozpoznać w domu?

Prosty test w domu: poproś dziecko, żeby zamknęło zęby i uśmiechnęło się. Sprawdź, czy górne jedynki lekko przykrywają dolne (norma to 2–3 mm), czy linia między jedynkami górnymi i dolnymi się pokrywa i czy zęby boczne stykają się z obu stron. Każde odstępstwo to powód do konsultacji, nie do paniki: większość wad u dzieci leczy się prościej niż u dorosłych.

Czytaj też: Podcięcie wędzidełka wargi przy diastemie

Jak zapobiegać wadom zgryzu: co zależy od rodziców?

• Smoczek do 2. roku życia, kciuk nigdy: ssanie po 3. roku życia to najczęstsza nabyta przyczyna zgryzu otwartego i tyłozgryzu.
• Oddychanie nosem: dziecko, które śpi z otwartymi ustami i chrapie, potrzebuje laryngologa (migdałki) i ortodonty, bo szczęka zwęża się bez pracy języka.
• Twarde jedzenie: gryzienie jabłek, marchewki, skórek chleba stymuluje wzrost łuków. Papki i miękka dieta po 2. roku życia sprzyjają stłoczeniom.
• Leczenie mleczaków: przedwcześnie usunięty ząb mleczny zostawia lukę, którą zajmują sąsiedzi. Utrzymywacz przestrzeni zapobiega stłoczeniom stałych.
• Logopeda przy seplenieniu i wypychaniu języka między zęby: nawyk językowy utrwala zgryz otwarty mimo aparatu.
• Kontrola ortodontyczna około 6–7 lat, nawet gdy zęby wyglądają dobrze.

Czytaj też: Ząbkowanie i pierwsze zęby, Dziecko u dentysty

Dlaczego leczenie nie kończy się na zdjęciu aparatu: czym jest retencja?

Zęby przesunięte aparatem otaczają rozciągnięte włókna przyzębia i przebudowująca się kość, które przez wiele miesięcy „ciągną” je z powrotem. Bez retencji nawrót wady jest niemal pewny, a u dzieci dochodzi jeszcze wzrost, który może zmienić zgryz po zakończeniu leczenia. Po aparacie ruchomym retencją jest zwykle ten sam aparat noszony coraz krócej, a po aparacie stałym retainer stały (cienki drut przyklejony za przednimi zębami) i płytka lub folia na noc. Retencja trwa co najmniej tyle, ile leczenie aktywne, a retainer stały często zostaje na lata. Kontrole retencyjne odbywają się co 3–6 miesięcy, potem raz w roku.

Gdzie leczyć dziecko ortodontycznie w Brzesku i Bochni?

Konsultacje ortodontyczne dzieci prowadzimy w obu gabinetach ARTDENT: w Brzesku przy ul. Legionów Piłsudskiego 30 i w Bochni przy ul. ks. J. Poniatowskiego 22A. Zdjęcie panoramiczne i cefalometryczne wykonujemy na miejscu w dniu wizyty, a przed założeniem aparatu dziecko przechodzi przegląd, leczenie próchnicy, higienizację i lakowanie w tym samym zespole. Rejestracja telefoniczna od poniedziałku do soboty 9:00–20:00: Brzesko 14 663 24 23, Bochnia 14 610 59 93.

Czytaj też: Ortodoncja w ARTDENT, Dentysta Brzesko, Dentysta Bochnia

Ile kosztuje aparat dla dziecka i od czego zależy cena?

Koszt leczenia składa się z konsultacji z diagnostyką (zdjęcia RTG, modele), samego aparatu oraz wizyt kontrolnych rozliczanych przez cały okres leczenia. Aparat ruchomy jest tańszy od stałego, a aparat stały z zamkami metalowymi tańszy niż z estetycznymi. Na końcu leczenia dochodzi retencja: retainer stały (cienki drut za zębami) lub płytka retencyjna na noc, które utrzymują efekt.

Konkretną wycenę podajemy po badaniu, bo zależy od wady, liczby łuków i przewidywanego czasu leczenia. Aparat stały nie jest świadczeniem refundowanym przez NFZ, część aparatów ruchomych u dzieci do 12. roku życia może być refundowana. O aktualnych zasadach informujemy w rejestracji.